Thứ Tư, 7 tháng 10, 2026

IN LIEU OF AN EPILOGUE


An Interview with Dr. Nguyễn Văn Quý

21 Questions from Dr. Ngô Thế Vinh

 

The republication of Dr. Nguyễn Văn Quý’s An Lộc Diary in 2026, twenty-four years after its first appearance in 2002, opens the way to a broader undertaking: an English-language edition intended for submission to a university press.

This interview is a preparatory step in developing the master plan for that edition.

Proposed Title

AN LỘC DIARY / NHẬT KÝ AN LỘC

A South Vietnamese Military Physician’s Eyewitness Account of the 1972 Siege

Author: Dr. Nguyễn Văn Quý
Editor: Dr. Ngô Thế Vinh
Translator: To be selected
Historical Introduction: To be commissioned

Proposed format: An annotated scholarly English-language edition

Fields: Vietnam War Studies; Southeast Asian Studies; Military Medicine; Medical Humanities; War and Society; Memoir and Primary Sources



Dr. Nguyễn Văn Quý and his wife, Quách Thị Minh, who transcribed the interview. [Family photograph, September 2026]


VISION AND PURPOSE

The project extends beyond translating An Lộc Diary into English. Its broader aim is to present Nguyễn Văn Quý’s wartime diary as a carefully documented primary source and bring this Vietnamese eyewitness account into international scholarship on the Vietnam War.

The following interview presents Dr. Nguyễn Văn Quý’s recollections in his own voice, with the English text edited for clarity and fluency.


Dr. Ngô Thế Vinh
September 2026

 

THE INTERVIEW PROJECT

In preparation for an annotated English-language edition of An Lộc Diary

Interviewer: Dr. Ngô Thế Vinh

Purpose: To gather oral testimony, clarify the historical record, trace the provenance and custody of the manuscript, and document medical conditions during the siege.


THE INTERVIEW

I. THE MANUSCRIPT AND THE HISTORICAL RECORD

Questions 1–8


1. When and where did you begin keeping the diary, and why? At the outset, did you intend it primarily as a record for your family, or did you already think of it as a historical document?


From the first days of the battle, I sensed that it would be a major engagement. I decided to record what was happening so that, if I did not survive to return home, my family would know what I had experienced and what I had done.


2. What was the physical form of the original 1972 manuscript? Was it written in a notebook or on loose sheets? What kind of pen did you use, and where did you usually write? Was the manuscript ever damaged?


I wrote in an ordinary school notebook with a Bic ballpoint pen, usually at night beneath my bed in the sleeping quarters, where I took shelter from the shelling. Fortunately, my room did not sustain a direct hit during that early period. Whenever I had to move, I took the notebook with me.

You might say that, because the shells somehow “spared” me, the manuscript survived intact as well.


3. Does the original handwritten manuscript from 1972 still exist? Who has custody of it? What is the earliest surviving copy that could serve as the base text?


After leaving An Lộc and returning to Saigon, I typed the entire diary, revising it as needed to make it easier to follow. The handwritten version consisted largely of hurried notes and hastily scribbled observations, often in incomplete sentences. Once I had finished typing it, I no longer felt a need to keep the handwritten draft.

When I escaped Vietnam by boat in 1979, I left with virtually nothing. Fortunately, when my younger sister came to the United States through family reunification in 1991, she brought the typed manuscript and the photographic slides with her.


4. Could you trace the journey of the manuscript and photographs through 1975, your departure from Vietnam in 1979, and their eventual return to you?


After the events of 1975, and even after I escaped Vietnam by boat in 1979, the typed manuscript and the photographic slides remained at our family home in Vietnam, in the care of my mother and younger sister.

In 1991, when my sister came to California through family sponsorship, she returned them to me.


5. To what extent were names, dates, personal reflections, or political observations revised, added, or removed when the diary was published in California in 2002?


In 1972, I recorded what I saw as events unfolded, along with the personal memories and thoughts that came to me. I wrote naturally, without trying to impose a particular form.

Years later, when Microsoft Word became available, I retyped the text. I reorganized some passages, removed repetitions, and added details where readers might need clarification.

The Preface and Introduction include passages about events before I went to An Lộc and about my later return to the battlefield. The final chapter, describing my leave and eventual departure from Bình Long, is also memoir. These passages were written later on a computer; they were not part of the original 1972 diary.


6. What editorial role did Văn Nghệ Publishing House and Từ Mẫn Võ Thắng Tiết play in the 2002 edition? Do any editorial papers or revised manuscripts from that process survive?


When I submitted the manuscript to Văn Nghệ Publishing House, the only change I requested, on Dr. Ngô Thế Vinh’s suggestion, was to retitle it An Lộc Diary: 86 Days of a Surgeon at the Front rather than Bình Long Provincial Hospital.

Dr. Vinh had introduced me to the publisher, whom I trusted. I was also extremely busy with my medical practice and did not subsequently review the manuscript to see whether it had been edited or altered.

It was only when I received the printed books in preparation for the book launch that I discovered my name had been changed from “Quý” to “Quí.” When I objected, Mr. Võ Thắng Tiết explained that the writer Nguyễn Hiến Lê had always followed that orthographic convention. The books had already been printed, so there was nothing I could do about it. Only recently, when the digital text was retyped, was my name restored to “Quý.”

I do not remember whether the publisher returned the manuscript. I kept a copy, but several years after publication it was either misplaced or discarded. It never occurred to me that anyone might one day want to examine these materials.


7. You have written that at times the fighting became so intense that you were unable to write for two or three weeks. Approximately when did those gaps occur?


In the Preface, “About This Diary,” I wrote:

“During the first days of the battle, I still had some time to write. Later, as the fighting grew more intense and dangerous, with life and death uncertain from one moment to the next, the hospital itself came to lie immediately beside the front line. Moreover, I was so occupied with caring for the wounded that I could no longer write every day. At times there were interruptions of two or three weeks.”

Looking back, however, I think the reference to interruptions of “two or three weeks” was probably not entirely accurate.

Happy days always seem to pass quickly. In the earthly hell of An Lộc, each day seemed much longer than twenty-four hours as we waited for “a light at the end of the tunnel.” A few days without writing could feel like an entire week.

There were practical reasons for the interruptions. We were overwhelmed by the number of wounded and the succession of operations. Eventually, shelling damaged the hospital so badly that we had to move the operating room into the underground command bunker.

There was also a psychological reason. At times, exhausted and tense, with life and death so close together, I simply could not find the presence of mind to write.


8. After such interruptions, how did you reconstruct the sequence of events? Did you rely on memory, brief notes, calendars, hospital records, or other sources?


I relied mainly on brief notes made at the time, supplemented by memory.

The surgical procedures were documented separately. A sergeant kept a daily register recording each patient’s name and military rank.


II. MEDICINE AT BÌNH LONG PROVINCIAL HOSPITAL

Questions 9–14


9. What was the capacity of Bình Long Provincial Hospital before the battle: number of beds, physicians, anesthesia equipment, X-ray facilities, medications, and blood supply?


Bình Long Provincial Hospital had approximately 103 beds, but only three physicians providing care. Lê Hữu Chí, a medical school classmate, was responsible for internal medicine. Nguyễn Phúc handled obstetrics and gynecology while also serving as chief of the Provincial Health Service. I was responsible for surgery.

An American military physician, Dr. David Risch of MILPHAP Team 10, also worked with me in surgery. He happened to be on leave when the battle began.

When the electricity failed, equipment such as the X-ray machine became useless. The nurses had to administer anesthesia manually, without mechanical assistance. Supplies of essential medications, including penicillin and painkillers, were barely adequate.

When we urgently needed blood, we called for volunteers to donate on the spot.


10. How did the hospital change once An Lộc was under siege? At the peak, how many wounded were arriving, where were patients placed, and what were conditions like under continuous shelling?


I can no longer remember the highest number of wounded we received in a single day.

Once every bed was occupied and the hospital was overwhelmed, wounded soldiers, other patients, and civilians had to lie wherever we could find space, including in the corridors.

The shelling was relentless. Although the operating room never took a direct hit, nearby explosions sometimes sent dust and plaster raining from the ceiling in the middle of an operation.


11. What is the source of the figure of 254 “major surgical operations,” and how was “major surgery” defined under battlefield conditions at the time?


The figure of 254 is the total number of recorded surgical procedures, both major and minor.

Under battlefield conditions at the time, “major surgery” referred to complex procedures requiring general anesthesia, including thoracic surgery, abdominal surgery, extensive wound debridement, and amputations.


12. Can the 254 operations be classified by type, such as abdominal, thoracic, extremity, or burn injuries? And after more than half a century, which case remains most vivid in your memory?


More than half a century has passed. I can no longer recall the precise numbers or categories of injuries—how many involved the abdomen, chest, head, or blood vessels, or how many were caused by shell fragments rather than bullets.

What I remember most vividly are the difficult operations in which we had to improvise to treat complex injuries, in an operating room that lacked almost everything, from adequate lighting to proper sterilization facilities.

The operation I remember most clearly was the first time I repaired a brachial artery in a young soldier.

I will never forget the pleading look in his eyes. With tears welling, he begged me:

“Doctor, please, please try to save my arm. Don’t cut it off... If you amputate my arm, I think I’ll die. I have six little children waiting for me at home...”

By then, there seemed to be little hope. Well over six hours had passed since the injury.

Fortunately, the operation succeeded.

Saving a life through abdominal surgery was deeply meaningful to me. Yet there was a different kind of joy in repairing an artery and saving a patient’s limb.

I could see the result before my eyes: a hand that had been pale, shriveled, and cold gradually turned pink and warm on the operating table.

That feeling was extraordinary.


13. How did you triage patients, and what were the most difficult medical and ethical decisions you had to make?


When personnel, blood, and oxygen were nearly exhausted, and operating time was limited, deciding whom to treat first became an agonizing matter of life and death.

At times, on that narrow boundary between survival and death, no textbook or established protocol could tell us what to do. We had to rely on clinical judgment and sometimes intuition.


14. You also treated wounded soldiers from the opposing side. How did medical ethics and the Hippocratic tradition shape your response?


Our principle was medical neutrality. Faced with a wounded person whose life was at risk, we saw only a patient. The distinction between friend and enemy ceased to matter.

When a wounded soldier from the opposing side lay before us, our duty was to honor the Hippocratic tradition and save a human life.


III. CONTEXT, HUMAN EXPERIENCE, AND LEGACY

Questions 15–21


15. What sources of military information were available to you at the time: radio broadcasts, American advisers, patients, or others? How did what you knew then compare with what you learned afterward?


Once the hospital was isolated, I knew very little about the wider military situation.

We could listen to the BBC, but the 1972 Easter Offensive, known to us as Mùa Hè Đỏ Lửa, was unfolding on several major fronts across the country. Reports specifically about An Lộc were therefore limited.


16. Is there one moment or fragment of memory when you believed An Lộc might fall? What was your greatest fear?


My greatest fear was not death in itself.

It was the helplessness of watching our medical resources run out, knowing I might soon be unable to save the wounded.

I also feared being wounded myself, with no one able to treat me, because I was the hospital’s only surgeon.


17. What did your medical education in Saigon prepare you for, and what could it not possibly have prepared you for, in battlefield medicine?


No medical school or textbook could have prepared us for the brutal reality of war on that scale.

The Saigon Faculty of Medicine gave us a foundation in medical knowledge, but it could not fully prepare us for battlefield medicine at its most extreme. Ordinary first aid might mean little more than dressing a wound and evacuating the casualty—tasks a medic or nurse could perform.

The practical surgical skills and battlefield experience that prepared me came from a year of specialized training in field surgery at Cộng Hòa General Hospital.


18. Looking back, whom would you wish to acknowledge among the largely unseen people who kept the hospital functioning: nurses, stretcher-bearers, blood donors, clergy, and others?


The nurses, orderlies, anesthesia assistants, stretcher-bearers, and those who quietly cleaned the hospital, searched for water, found candles, or helped bury the dead.

They kept the hospital’s “heartbeat” going, though their names never appeared in military situation reports.


19. Regarding the photographic record and slides: who took the photographs, under what circumstances, and what original materials or related documentation still survive for a future archive?


All the documentary photographs in the diary were taken with my personal Canon camera on color transparency film. I took them all myself, except those in which I appear.

When I returned from An Lộc to Saigon in 1972, I had two rolls of slide film from the battlefield. Because I did not trust the quality of color-slide processing available in Saigon at the time, I asked my younger sister, who was working as an accountant for the U.S. Defense Attaché Office, to send the two rolls through the PX system to Hawaii for processing.

In 2002, while preparing the book for publication, I chose the clearest slides, removed duplicates, and had the selected images printed on glossy photographic paper. They were then reproduced on a color photocopier, with space beneath each image for typed captions.

The photographic prints and color photocopies are still preserved.

I no longer remember where the trays of original slides were stored.


20. You have mentioned several inaccuracies in the June 26, 1972 issue of TIME. What, specifically, did the article get wrong?


TIME wrote that “An Lộc had been virtually surrounded since the North Vietnamese offensive began on March 30.”

In fact, March 30, 1972 marked the official opening of the 1972 offensive across Vietnam. It was only after Lộc Ninh fell on April 7 that North Vietnamese forces began sustained heavy shelling, followed by infantry and armored attacks culminating in the first major assault and encirclement of the town on April 13.

The 1,000 deaths reported by TIME were a provisional estimate made under battlefield conditions. In my recollection, the number of civilians killed by shelling and combat in the An Lộc area over the entire campaign was considerably higher, in addition to the many wounded.

By the time the TIME reporters entered An Lộc, we had moved our field operating room into the underground bunker at command headquarters. The operating room they saw was therefore relatively protected.

They had not witnessed the preceding weeks of relentless shelling: the loss of electricity and water, the wounded and the dead everywhere, and the destruction of wards and operating facilities until they could no longer function.


21. If you could address readers of the future, particularly young readers in 2030, what would you want to tell them? If you were given one final page to add to the diary, what would you write?


Only after witnessing war firsthand did I understand the full extent of its destructive power.

War destroys more than buildings and streets. Its cruelest toll is the loss of childhoods, aspirations, and so many young lives. As weapons become more advanced, the scale of that loss grows.

That is why I believe peace must never be taken for granted. It requires our continuing care, understanding, and compassion.

Whatever differences you may have in outlook, language, or belief, do not be too quick to make enemies of one another. When disagreements arise, much can change if we sit down and listen before passing judgment. Do not let inflammatory words or prejudice close your heart.

Peace may seem immense and abstract, but I believe it begins in everyday life: consideration for others, restraint and civility in speech, a hand extended to someone vulnerable.

Together, those small acts of kindness can make the world less divided.

Those of you who are young in 2030 will hold the future in your hands. I hope you will use knowledge and technology to bring people closer together, and have the courage to defend life and human decency.

My generation has already borne the suffering of war.

I can only hope that it ends with us.

May those who come after us live in peace and freedom, with kindness toward one another.

 

 

Dr. Nguyễn Văn Quý
Transcribed by Quách Thị Minh
Diamond Bar, California
September 2026

Thứ Ba, 6 tháng 10, 2026

INTRODUCTION TO AN LỘC DIARY


A Frontline Physician 

Through Eighty-Six Days and Nights of War


NGÔ THẾ VINH


More than half a century has passed since the summer of 1972, when war engulfed Kontum, An Lộc, and Quảng Trị. Enough time has passed for these battlefields to become names in military history. Operational maps have faded; the units that fought there have been disbanded; many soldiers on both sides have died. Yet when war is remembered only through arrows on a map, tanks destroyed, or casualty figures, something essential is lost: the lives of those caught within it.

Dr. Nguyễn Văn Quý’s An Lộc Diary preserves that human dimension of the record.

I first read the manuscript before its publication in 2002, when Từ Mẫn Võ Thắng Tiết, director of Văn Nghệ Publishing in California, sent it to me and said he was preparing to publish it. I did not read it primarily as military history. I read it as a member of the same generation, trained at the same Saigon medical school, who had also worn a soldier’s uniform and understood how swiftly the distance between lecture hall and battlefield could disappear.

For Nguyễn Văn Quý in An Lộc in 1972, that distance all but vanished.




FROM THE SAIGON MEDICAL SCHOOL TO AN LỘC

Nguyễn Văn Quý graduated from the University of Saigon Faculty of Medicine in 1967. The only son of a widowed mother, with a younger sister, he could have claimed exemption from military service. Instead, he volunteered for the tenth class of mobilized military physicians in 1968. His first assignment was with an infantry unit. After witnessing combat casualties during several operations, he recognized the limits of what he could do in the field and sought training in field surgery at Cộng Hòa General Hospital. Having completed the course a year later, he chose to serve at Bình Long Provincial Hospital, near his family.

He arrived in Bình Long on April 13, 1971. Almost exactly a year later, the war came to the hospital’s door.

In April 1972, the Easter Offensive began. After the fall of Lộc Ninh, An Lộc came under fierce attack. Highway 13 was cut, the city was besieged, and supplies depended chiefly on air transport. Shelling continued day and night as the number of wounded soldiers and civilians mounted.

Bình Long Hospital, a small provincial facility with rudimentary equipment, abruptly became a frontline hospital. Nguyễn Văn Quý, trained as a surgeon, became a frontline physician in the fullest and harshest sense of the term.

This perspective gives An Lộc Diary its distinctive place. Much has been written about An Lộc by combatants, commanders, and war correspondents. Nguyễn Văn Quý witnessed the battle from another vantage point: the operating table. There, military operations became wounded bodies. An attack was measured not by the tanks approaching the defensive perimeter but by the soldiers and civilians carried into the hospital. Every minute could mean the difference between life and death.


A DIARY WRITTEN WITHOUT KNOWING WHAT TOMORROW WOULD BRING

There is a fundamental difference between a diary and a memoir. A memoirist knows how the story ends; a diarist does not.

Nguyễn Văn Quý recorded the days of An Lộc while living through them. He did not know how long the battle would last, whether the city would hold, or whether he himself would live to reread what he had written.

As he has explained, he was initially able to write with some regularity. But as the fighting intensified, the hospital filled with wounded patients, and operations followed one another without respite, there were stretches when he could not pick up a pen. These silences are not flaws in the diary. They are traces of war itself. On some days, every hour belonged to those waiting for him to save their lives.

The diary was published as a book in California in 2002, thirty years after the battle. In preparing it for publication, the author had the opportunity to supplement and arrange portions of his account. At its core, however, the work retains the immediacy of observations recorded amid the siege.

Most poignantly, Nguyễn Văn Quý did not begin writing with the intention of creating a historical document. He wrote for his family. If he died in An Lộc, he hoped his mother and siblings would at least know how he had spent his final days. From that deeply private purpose emerged a testimony of lasting historical value. 

Fifteen Years On, the “Cow’s Tongue” Is Still Creeping into Science



How a disputed nine-dash line became ten, and why its quiet appearance in scientific papers still matters.


NGUYEN VAN TUAN 



Today, a friend of mine who serves as an editor of an international journal in automation engineering told me something that stopped me in my tracks. While reviewing a manuscript submitted by a group of Chinese authors, he noticed a map of China that included a ten-dash line across the South China Sea.

Let me emphasize that: ten dashes (see figure, Philippine Daily Inquirer), not the nine dashes we had seen over the years.


Figure 1: Ten dashes, not the nine dashes we had seen over the years. 
[Source: Philippine Daily Inquirer] 


More importantly, the map had absolutely nothing to do with the scientific question addressed in the paper.

Hearing this took me straight back to 2011.


A story from fifteen years ago


In October 2011, I joined a number of Vietnamese colleagues overseas in raising concerns about Chinese authors inserting the so-called “cow’s tongue”, or nine-dash line, into papers published in international scientific journals.

At the time, I drafted a petition objecting to this practice. It was signed by 57 Vietnamese scientists, engineers and professionals living and working around the world, and sent to Nature and several other international scientific journals.

On 19 October 2011, Nature journalist David Cyranoski contacted us about the petition. After speaking with several of those involved, he published a substantial article entitled “Angry words over East Asian seas” [1].

Thứ Hai, 5 tháng 10, 2026

Nhật Ký An Lộc: chiến tranh nhìn từ bàn mổ

 

Nguyễn Văn Tuấn

 

Cuộc chiến Quốc - Cộng Việt Nam đã kết thúc hơn nửa thế kỷ trước, nhưng dư âm của nó vẫn còn rất lâu trong ký ức của mọi người Việt Nam. 


Ngày 13/4/1972, quân đội Bắc Việt mở cuộc tấn công vào An Lộc, thuộc tỉnh lỵ Bình Long, cách Sài Gòn chỉ chừng 100 km về phía bắc. Quốc lộ 13 bị cắt. An Lộc bị bao vây. Pháo kích diễn ra gần như liên tục. Cuộc chiến kéo dài cả ba tháng trời, và sau đó, An Lộc gần như chỉ còn lại những đống gạch vụn. 

 

Những con số cho thấy mức độ khốc liệt của trận đánh. Theo một nghiên cứu của Mỹ, đã có khoảng 78,000 quả đạn pháo rơi xuống An Lộc trong ba tháng. Lực lượng Việt Nam Cộng Hoà phòng thủ An Lộc chịu khoảng 5,400 thương vong; trong đó có khoảng 2,300 người chết hoặc mất tích. Tổn thất của phía Bắc Việt khó xác định hơn vì không có công bố chánh thức, nhưng phía Mỹ ước tính rằng có hơn 10,000 người chết và 15,000 người bị thương. Số thường dân bị chết và bị thương không thể xác định, nhưng có hàng chục ngàn người trong tỉnh Bình Long phải bỏ nhà đi tị nạn. 

 

Những dữ liệu trên cho chúng ta biết quy mô của trận An Lộc. Nhưng những con số không kể được những câu chuyện đằng sau. Câu chuyện là trong thành phố bị bao vây, có một bệnh viện nhỏ. Và, trong bệnh viện đó, có một bác sĩ trẻ tên là Nguyễn Văn Quý.

 

Nhật Ký An Lộc là câu chuyện về những ngày tháng ác liệt đó, do chính Bác sĩ Nguyễn Văn Quý ghi lại. 




 

Có nhiều cách và góc nhìn để kể lại một cuộc chiến. Người chỉ huy có thể nhìn chiến tranh qua bản đồ, phòng tuyến và tương quan lực lượng. Người lính nhớ những cuộc hành quân, những người đồng đội đã hy sinh và những lần mình thoát chết. Nhà sử học có thể nhìn chiến tranh qua tài liệu và những quyết định của các trận đánh. Còn với một bác sĩ quân y, chiến tranh hiện ra trong những thân thể bị thương, những người lính đang mất máu, những ca mổ phải thực hiện trong vài phút. 

 

Nhật Ký An Lộc của Bác sĩ Nguyễn Văn Quý là câu chuyện chiến tranh nhìn từ góc độ đó. 

 

Cuốn sách được xuất bản vào năm 2002 tại California và được Việt Ecology Press và Tập san Y sĩ Việt Nam - Canada tái bản năm 2026. Trong hơn 400 trang, tác giả kể lại những ngày tháng ông làm bác sĩ giải phẫu tại Bệnh viện Tiểu khu Bình Long, đặc biệt là những ngày An Lộc trở thành một chiến trường ác liệt vào năm 1972. Đây là một nhựt ký chiến tranh, một tài liệu về quân y, và cũng là câu chuyện của một bác sĩ trẻ phải tìm cách giữ sự sống trong một bối cảnh hiểm nguy rình rập mỗi giây phút. 

 

Có lẽ tác giả đã nói khá rõ ý nghĩa mà ông muốn gởi lại. Ngay đầu ấn bản mới, ông đề tặng cuốn sách cho "một thế hệ tuổi trẻ đã đi qua chiến tranh, nhiều người không trở về". Ông gọi những trang sau đó là ký ức về một "cuộc chiến tương tàn" gởi lại cho những thế hệ mai sau. 

 

Chính cách nhìn đó làm cho Nhật Ký An Lộc đáng được đọc hơn nửa thế kỷ sau khi những sự kiện trong sách xảy ra. 

Thứ Ba, 29 tháng 9, 2026

Thay cho Kết Từ: Cuộc Phỏng Vấn

21 CÂU HỎI CỦA BS NGÔ THẾ VINH 

VỚI BS NGUYỄN VĂN QUÝ

Dự án tái bản tác phẩm Nhật Ký An Lộc của BS Nguyễn Văn Quý, 24 năm sau lần xuất bản đầu tiên năm 2002, đồng thời mở ra một hướng đi xa hơn: chuẩn bị cho một ấn bản Anh ngữ tại một Nhà xuất bản Đại học.

Cuộc phỏng vấn này là một bước chuẩn bị cho Dự Án Tổng Thể của ấn bản tiếng Anh.

Tựa sách dự kiến:
AN LỘC DIARY / NHẬT KÝ AN LỘC

A South Vietnamese Military Physician’s Eyewitness Account of the 1972 Siege

Một bác sĩ giải phẫu miền Nam Việt Nam trong vòng vây, 1972

Tác giả: Bác sĩ Nguyễn Văn Quý
Chủ biên: Bác sĩ Ngô Thế Vinh
Dịch giả: Sẽ tuyển chọn
Người viết dẫn nhập lịch sử: Sẽ tuyển chọn
Hình thức dự kiến: Ấn bản Anh ngữ học thuật có chú giải
Lĩnh vực: Nghiên cứu Chiến tranh Việt Nam, Nghiên cứu Đông Nam Á, Quân y, Nhân văn y học, Chiến tranh và xã hội, Hồi ký và tư liệu gốc


Bác Sĩ Nguyễn Văn Quý và phu nhân, bà Quách Thị Minh, người ghi chép cuộc phỏng vấn. [Ảnh gia đình, tháng 09/ 2026]                                                                                                                                                                    


TẦM NHÌN VÀ MỤC ĐÍCH

Dự án không chỉ là dịch Nhật Ký An Lộc từ tiếng Việt sang tiếng Anh. Mục tiêu rộng hơn là xác lập nhật ký thời chiến của Nguyễn Văn Quý như một tư liệu gốc có kiểm chứng, góp phần vào nghiên cứu quốc tế về Chiến tranh Việt Nam.

Sau đây là phần trả lời các câu hỏi của BS Nguyễn Văn Quý, nguyên vẹn ở dạng bản thảo, hoàn toàn không hiệu đính hay cắt xén.

BS Ngô Thế Vinh, 09/2026


TÓM TẮT DỰ ÁN PHỎNG VẤN BS NGUYỄN VĂN QUÝ

(Chuẩn bị cho ấn bản Anh ngữ có chú giải của “Nhật Ký An Lộc”)

Người thực hiện: BS Ngô Thế Vinh

Mục tiêu: Thu thập lịch sử truyền khẩu (oral history), xác minh sử liệu, thiết lập nguồn gốc bản thảo (chain of custody) và tái dựng bối cảnh y khoa chiến trường.

NỘI DUNG 21 CÂU HỎI PHỎNG VẤN

I. LỊCH SỬ BẢN THẢO & SỰ KIỆN

Câu 1–8

1. Thời điểm, địa điểm, lý do bắt đầu viết nhật ký và ý định ban đầu: dành cho gia đình hay làm tài liệu lịch sử?

Ngay từ đầu trận đánh, tôi đã cảm thấy đây là một trận chiến lớn. Tôi quyết định ghi chép lại mọi việc, phòng trường hợp nếu không sống sót trở về thì người thân trong gia đình biết được những gì đã xảy ra và những gì tôi đã làm.

2. Hình thức bản thảo gốc năm 1972: sổ, giấy rời, loại bút, nơi viết; có bị hư hại không?

Tôi viết vào một cuốn vở học sinh bằng bút bi Bic. Nơi viết thường là vào ban đêm, dưới gầm giường trong phòng ngủ để tránh pháo kích. Rất may mắn là phòng ngủ của tôi không bị trúng pháo kích trong thời gian đầu và mỗi lần di chuyển tôi đều mang nó theo. Có thể nói nhờ bom đạn “tránh” tôi nên bản thảo cũng may mắn được nguyên lành.

3. Bản thảo gốc năm 1972 còn không? Ai giữ? Đâu là bản sao sớm nhất để làm base text?

Sau khi rời An Lộc về lại Sài Gòn, tôi đã đánh máy lại toàn bộ với những chỉnh sửa cần thiết để người đọc thấy dễ hiểu hơn. Vì bản chép tay ban đầu chỉ là những nét ghi vội vã, viết ngoáy các ý chính, không đầu không đuôi nên sau khi hoàn thành bản đánh máy, tôi thấy không cần thiết giữ lại bản nháp tay nữa.

Năm 1979, khi vượt biển ra đi, tôi hoàn toàn đi tay trắng. Rất may mắn là đến năm 1991, cô em gái tôi khi sang Mỹ xuất cảnh theo diện đoàn tụ gia đình đã mang theo được bản thảo đánh máy này cùng với bộ phim slides.

4. Hành trình bản thảo và hình ảnh rời Việt Nam qua các mốc 1975, 1979 và khi nhận lại?

Sau biến cố 1975 và kể cả sau khi tôi vượt biển năm 1979, bản thảo đánh máy và các phim slides vẫn được mẹ và em gái tôi giữ tại nhà ở Việt Nam. Đến năm 1991, khi em gái tôi sang California theo diện gia đình bảo lãnh, cô ấy mới trao lại cho tôi.

5. Mức độ chỉnh sửa/thêm bớt về tên người, ngày tháng, suy ngẫm, chính trị khi xuất bản năm 2002 tại California?

Lúc viết năm 1972, thấy gì tôi ghi nấy, có cả những kỷ niệm riêng tư nảy ra lúc đó, ghi rất tự nhiên chứ không gò ép. Sau này khi có chương trình Microsoft Word, tôi đánh máy lại thì sắp xếp lại cho bớt lộn xộn, bỏ bớt những đoạn điệp ý và thêm chi tiết rõ ràng hơn cho người đọc…

Còn phần Lời Tựa, Lời Mở Đầu có mấy đoạn kể chuyện trước khi đến An Lộc và chuyện thăm lại chiến trường sau này, hay chương cuối lúc về phép và sau khi giã từ Bình Long... đều là “hồi ký”, tôi viết thêm sau này trên máy tính, chứ không phải nhật ký nguyên bản năm 1972.

6. Vai trò biên tập của NXB Văn Nghệ và Từ Mẫn Võ Thắng Tiết năm 2002; có còn lưu tư liệu/bản thảo sửa đổi không?

Khi giao bản thảo cho NXB Văn Nghệ, tôi chỉ đề nghị họ đổi tựa sách từ “Bệnh Viện Tiểu Khu Bình Long” thành “Nhật Ký An Lộc: 86 ngày của một bác sĩ giải phẫu tại mặt trận” theo lời đề nghị của BS Ngô Thế Vinh.

Với sự tin tưởng nơi nhà xuất bản qua lời giới thiệu của BS Vinh và công việc rất bận rộn tại phòng mạch lúc đó, tôi đã không kiểm tra lại xem bản thảo có được sửa chữa hay thay đổi gì không. Đến khi nhận sách đã in để chuẩn bị cho buổi ra mắt, tôi mới thấy tên tôi đã được sửa từ “Quý” thành “Quí”. Khi tôi phàn nàn, ông Võ Thắng Tiết giải thích rằng nhà văn Nguyễn Hiến Lê luôn viết theo quy tắc chính tả đó. Vì sách đã in xong nên đành chịu. Mãi đến khi bản vi tính được gõ lại gần đây, tên tôi mới được sửa lại.

Tôi không nhớ NXB có trả lại bản thảo hay không. Tôi có giữ một bản sao, nhưng sau khi sách in xong vài năm thì cũng thất lạc hay bỏ đi, vì tôi chưa hề nghĩ rằng sẽ có ngày tài liệu này được hỏi đến.

7. Anh cho biết có những thời gian chiến sự quá dữ dội khiến anh không thể viết trong hai hoặc ba tuần. Những khoảng trống ấy nằm vào khoảng thời gian nào?

Trong Lời Tựa (Về Nhật Ký Này) tôi có viết: “Những ngày đầu của trận đánh tương đối tôi còn có thì giờ để viết. Sau đó trận chiến trở nên gay cấn, nguy hiểm, sống chết không biết lúc nào, vì bệnh viện đã ở ngay sát tuyến đầu. Hơn nữa vì quá bận rộn săn sóc thương binh nên tôi không có thì giờ viết hàng ngày được. Có khi tôi phải gián đoạn tới hai, ba tuần.”

Ngẫm lại tôi thấy chi tiết “gián đoạn hai, ba tuần” có lẽ không đúng lắm.

Ngày vui bao giờ cũng qua mau. Ngược lại, giữa cái cảnh địa ngục trần gian ở An Lộc ngày ấy, mỗi ngày đối với chúng tôi dài hơn 24 tiếng nhiều, bởi sự mong đợi “một ánh sáng nơi cuối đường hầm”; chỉ một vài ngày không viết mà cứ tưởng chừng như đã ngưng cả tuần.

Ngoài chuyện rất bận rộn vì thương binh quá nhiều với những ca mổ liên tục và khi phải di chuyển phòng mổ sang Bộ Chỉ Huy dưới hầm ngầm vì bệnh viện đã bị hư hoại bởi pháo kích, còn một nguyên nhân tâm lý rất lớn: có những lúc chán nản và căng thẳng tột độ giữa ranh giới sống chết khiến tôi không còn tâm trí đâu để ghi chép.

8. Cách tái lập trình tự sự kiện sau những gián đoạn: trí nhớ, ghi chú, lịch, hồ sơ bệnh viện...?

Hầu hết là dựa trên các mảnh ghi chú ngắn ghi vội lúc đó kết hợp với hồi tưởng của trí nhớ sau này. Riêng danh sách và số lượng ca mổ thì có một ông Thượng sĩ giữ sổ, ghi chép lại tên tuổi, cấp bậc của từng bệnh nhân mỗi ngày.


II. Y KHOA & THỰC ĐỊA BỆNH VIỆN BÌNH LONG

Câu 9–14

9. Quy mô Bệnh viện Bình Long trước trận đánh: giường, bác sĩ, máy gây mê, X-ray, thuốc, máu...?

Bệnh viện Tiểu khu Bình Long lúc đó có chừng 103 giường, nhưng bác sĩ điều trị thì vỏn vẹn chỉ có 3 người: anh Lê Hữu Chí (bạn cùng khóa với tôi) lo bên Nội khoa; anh Nguyễn Phúc phụ trách Sản phụ khoa, kiêm luôn Trưởng Ty Y tế; còn tôi thì gánh bên Ngoại khoa.

Ngoài ra còn có một bác sĩ quân y Mỹ là David Risch, thuộc đoàn MILPHAP 10, cùng phụ với tôi bên Ngoại khoa. Nhưng đúng lúc trận chiến bùng nổ thì anh Risch lại đang nghỉ phép.

Lúc mất điện thì mấy máy móc như X-quang coi như vô dụng. Việc gây mê hoàn toàn làm bằng tay, do mấy y tá đảm nhiệm chứ chẳng có máy móc hỗ trợ gì. Thuốc men cần thiết như kháng sinh Penicillin hay thuốc giảm đau thì cũng tạm đủ xài. Còn máu thì lúc cần cấp cứu là lại phải hô hào mọi người ra hiến trực tiếp tại chỗ.

10. Sự thay đổi của bệnh viện khi bị bao vây: lượng thương binh đỉnh điểm, bố trí chỗ nằm, tình trạng pháo kích?

Tôi không còn nhớ chính xác con số thương binh đỉnh điểm trong một ngày. Khi bệnh viện hoàn toàn quá tải và hết giường, tất cả thương bệnh binh lẫn thường dân phải nằm la liệt ngoài hành lang.

Tình trạng pháo kích diễn ra liên tục và dữ dội. Dù phòng mổ may mắn không bị trúng pháo trực tiếp, nhưng sức chấn động từ các quả đạn pháo rơi gần đó nhiều lúc làm rụng cả bụi đất và thạch cao từ trần nhà xuống, ngay trong lúc chúng tôi đang tiến hành phẫu thuật.

11. Nguồn gốc con số 254 cuộc đại giải phẫu và định nghĩa “đại giải phẫu” thời đó?

Con số 254 thực chất là tổng số tất cả các ca phẫu thuật được ghi nhận, bao gồm cả đại phẫu lẫn tiểu phẫu.

Trong điều kiện chiến trường lúc bấy giờ, “đại giải phẫu” được định nghĩa là những ca phẫu thuật phức tạp đòi hỏi phải gây mê toàn thân, mổ ngực, mổ bụng, hoặc cắt lọc và đoạn chi (cắt bỏ tay chân).

12. Phân loại 254 ca mổ: vết thương bụng, ngực, chi, bỏng... và ca bệnh nhớ nhất sau hơn 50 năm?

Hơn nửa thế kỷ trôi qua rồi, tôi không nhớ nổi chi tiết từng loại vết thương hay chính xác bao nhiêu ca bụng, ngực, đầu, mạch máu, rồi ca nào do mảnh pháo, ca nào do đạn nhọn. Nhưng ám ảnh nhất trong đầu tôi đến tận bây giờ vẫn là những ca mổ đặc biệt về kỹ thuật, khi phải xoay xở giữa những tổn thương cực kỳ phức tạp trong khi phòng mổ thiếu thốn đủ thứ, từ ánh sáng cho tới đồ khử trùng.

Ca mổ làm tôi nhớ đời nhất là lần đầu tiên mổ nối động mạch cánh tay cho một người lính trẻ. Tôi không bao giờ quên được ánh mắt van nài và lời cầu khẩn. Rơm rớm nước mắt, anh rưng rưng nói:

“Bác sĩ ơi, xin bác sĩ ráng giữ cái tay cho em, đừng cắt... Bác sĩ mà cắt tay em thì chắc em chết mất, em còn tới sáu đứa con nhỏ ở nhà...”

Thực sự lúc đó hy vọng mong manh lắm, vì vết thương bị lâu rồi, quá mất 6 tiếng đồng hồ. Nhưng thật may mắn, lần mổ đó thành công êm đẹp.

Với tôi, mổ bụng cứu sống một mạng người tôi cũng quý, nhưng cảm giác không vui sướng bằng việc nối thành công cái động mạch để cứu lại nguyên một phần thân thể cho bệnh nhân. Vì kết quả nó diễn ra ngay trước mắt: bàn tay đang tái héo, lạnh ngắt tự nhiên hồng hào và ấm dần lên ngay trên bàn mổ, cảm giác đó thật tuyệt vời!

13. Quy trình phân loại bệnh nhân (triage) và các quyết định y khoa/đạo đức khó khăn?

Khi nhân lực và các phương tiện y tế như máu, oxy đều cạn kiệt, mà thời gian mổ thì có hạn, việc phải quyết định ưu tiên mổ cho ai thực sự là những lựa chọn “sinh tử” vô cùng khó khăn đối với người thầy thuốc.

Nhiều lúc, giữa ranh giới sống chết mong manh đó, chẳng còn sách vở hay quy trình nào hướng dẫn nổi nữa, người bác sĩ đành phải dựa vào cảm tính và linh tính (intuition) của chính mình để đưa ra quyết định.

14. Việc điều trị cho thương binh phía bên kia, tinh thần Y đức và Lời thề Hippocrates?

Về nguyên tắc trung lập y khoa (Medical Neutrality): trước vết thương và ranh giới giữa sự sống với cái chết, chúng tôi chỉ nhìn thấy bệnh nhân chứ không còn khái niệm bạn-thù.

Đứng trước thương binh phía bên kia, người bác sĩ chỉ đơn thuần thực thi Lời thề Hippocrates và bổn phận cứu người.


III. BỐI CẢNH, CON NGƯỜI & DI SẢN

Câu 15–21

15. Nguồn tin quân sự thời điểm đó: radio, cố vấn Mỹ, bệnh nhân... so với thực tế được biết sau này?

Khi bệnh viện hoàn toàn bị cô lập, tôi không nắm được nhiều thông tin quân sự toàn cục. Dù có nghe được đài BBC, nhưng thời điểm đó “Mùa hè đỏ lửa” diễn ra đồng loạt nhiều trận đánh lớn trên toàn quốc, nên thông tin riêng về chiến trường An Lộc cũng rất hạn chế.

16. Mảnh ký ức/thời điểm tin rằng An Lộc sẽ thất thủ và nỗi sợ lớn nhất?

Nỗi lo sợ lớn nhất của tôi không phải là cái chết thông thường, mà là cảm giác bất lực khi phương tiện y tế cạn kiệt không thể cứu chữa thương binh; hoặc nỗi sợ chính bản thân mình bị thương mà không có ai cứu chữa, vì tôi là bác sĩ giải phẫu duy nhất tại bệnh viện.

17. Đào tạo Y khoa Sài Gòn đã chuẩn bị được gì và không chuẩn bị được gì cho y khoa chiến trường?

Thực tế tàn khốc của một cuộc chiến tranh quy mô lớn là điều không một trường y hay sách vở nào có thể dự báo trước.

Trường Y khoa Sài Gòn chủ yếu trang bị kiến thức y khoa căn bản, chưa thể chuẩn bị nhiều cho y khoa chiến trường tàn khốc, nơi việc sơ cứu thông thường chỉ dừng ở mức băng bó và di tản thương binh như công việc của một y tá.

Toàn bộ kỹ năng và kinh nghiệm phẫu thuật chiến trường thực tế mà tôi có được đều nhờ vào một năm thụ huấn chuyên môn giải phẫu dã chiến tại Tổng Y viện Cộng Hòa.

18. Tri ân những con người lặng lẽ giúp bệnh viện tồn tại: y tá, tải thương, người cho máu, linh mục...?

Đó là những y tá, y công, người phụ gây mê, anh em tải thương, những người lặng lẽ dọn dẹp, đi tìm từng nguồn nước, từng cây nến, hay giúp chôn cất người tử thương...

Họ chính là những người đã giữ cho “nhịp đập” của bệnh viện tiếp tục duy trì, dù tên tuổi của họ không hề xuất hiện trong bất kỳ bản báo cáo chiến sự nào.

19. Tư liệu hình ảnh/slides: ai chụp, hoàn cảnh, bản gốc và các chứng từ liên quan để lập Archive?

Tất cả hình ảnh tư liệu trong cuốn nhật ký này đều được chụp bằng chiếc máy ảnh Canon cá nhân và sử dụng phim slides (dương bản). Trừ những bức ảnh có mặt tôi, các tấm ảnh còn lại đều do tự tay tôi bấm máy.

Năm 1972, khi từ An Lộc trở về Sài Gòn, tôi có hai cuộn phim slide chụp tại chiến trường. Vì không tin tưởng chất lượng rửa phim màu slide của các tiệm ảnh ở Sài Gòn lúc đó, tôi đã nhờ cô em gái (đang làm kế toán cho Văn phòng Cố vấn Quân sự Mỹ - US DAO) gửi hai cuộn phim này qua hệ thống PX (Post Exchange) sang Hawaii để tráng và rửa.

Đến năm 2002, khi chuẩn bị xuất bản sách, tôi chọn lọc những tấm slide rõ nét, không trùng lặp để rửa ra ảnh giấy láng. Sau đó, các bức ảnh này được in ra bằng máy photocopy màu để có khoảng trống bên dưới cho phần chú thích bằng chữ đánh máy.

Hiện tại, các hình in trên giấy và bản photocopies màu vẫn được giữ. Riêng các khay phim slide gốc thì không nhớ cất ở đâu.

20. Anh có nhắc tới mấy chi tiết không chính xác của bài báo TIME, June 26, 1972. Những chi tiết không đúng đó là gì?


...

[nguồn: TIME, “A Record of Sheer Endurance,” June 26, 1972, pp. 25–26]

Báo Time viết "An Lộc gần như đã bị bao vây từ khi cuộc tấn công của Miền Bắc Việt Nam bắt đầu vào ngày 30 tháng 3". Thật ra Ngày 30/3/1972 là ngày mở màn chính thức Chiến dịch Mùa Hè năm 1972 trên toàn lãnh thổ Việt Nam . Chỉ sau khi chiếm được Lộc Ninh ngày 7/4/1972, quân Bắc Việt mới liên tục pháo kích dữ dội trước khi bộ binh và xe tăng bắt đầu mở đợt tấn công đầu tiên để vây hãm thị xã ngày 13/4/1972.

Con số tổn thất 1.000 người chết trong báo cáo Time chỉ là con số ước tính tạm thời tại chỗ. Trên thực tế tổng số thường dân thiệt mạng do pháo kích và giao tranh tại khu vực An Lộc trong cả chiến dịch lớn hơn con số đó nhiều, chưa kể những người bị thương.

Khi phóng viên báo TIME vào An Lộc, phòng mổ dã chiến đã phải dời sang hầm ngầm (bunker) của Bộ Chỉ Huy rồi. Thành ra họ chỉ thấy một phòng mổ tương đối an toàn...  Họ đã không thấy được cảnh nguy hiểm trước đó: bệnh viện đã phải hứng chịu những trận mưa pháo kích liên tục mấy tuần đầu, mất sạch điện nước, thương binh và các xác chết tràn ngập, các trại bệnh và phòng mổ bị pháo sập hoàn toàn phải ngưng hoạt động...

21. Thông điệp gửi độc giả tương lai, năm 2030, và nội dung sẽ viết nếu bổ sung một trang cuối?

Trực tiếp chứng kiến chiến tranh, tôi mới hiểu rõ hơn cái sức tàn phá khủng khiếp của nó. Nó không chỉ húc đổ nhà cửa, cày xới phố phường, mà nghiệt ngã nhất là nó cướp mất tuổi thơ, hoài bão và mạng sống của bao nhiêu người trẻ. Càng về sau, vũ khí càng hiện đại thì sự mất mát lại càng rộng lớn.

Bởi vậy, tôi luôn nghĩ hòa bình chưa bao giờ là điều nghiễm nhiên, mà là thứ cần được vun đắp từ sự thấu hiểu và lòng bao dung của mỗi con người.

Mong các bạn dù có khác nhau về quan điểm, ngôn ngữ hay niềm tin, cũng đừng vội biến nhau thành thù nghịch. Khi có bất đồng, nếu mình chịu khó ngồi lại, lắng nghe nhau một chút trước khi phán xét, thì mọi thứ đã khác đi nhiều lắm. Đừng để những lời kích động hay định kiến làm lòng mình khép lại.

Nói về hòa bình nghe thì to tát, nhưng tôi thấy nó bắt đầu ngay từ những việc rất nhỏ mỗi ngày: một chút nhường nhịn người chung quanh, một lời nói ôn hòa, một bàn tay đưa ra giúp người yếu thế. Những điều tử tế nhỏ bé đó, cộng lại, sẽ giữ cho thế giới này bớt đi những mâu thuẫn.

Các bạn trẻ năm 2030 là những người nắm giữ tương lai. Mong các bạn dùng tri thức và công nghệ để kéo con người lại gần nhau hơn, chứ không phải để tạo thêm khoảng cách; dùng sự can đảm để bảo vệ sự sống và những điều tử tế.

Những đau thương của chiến tranh, thế hệ chúng tôi trót mang rồi, chỉ mong nó dừng lại ở đó. Mong sao các bạn sau này ai cũng được sống những ngày tháng thật bình an, tự do và tử tế với nhau.


BS Nguyễn Văn Quý
Ghi chép: Quách Thị Minh
Diamond Bar, California
Tháng 09/2026