Nỗi Khổ của Nông Dân Miền Tây Ngày Nay

 Lúa rẻ hơn cà phê: 

Làm thì lỗ, không làm thì khổ

Nguyễn Văn Tuấn 

Photo: Báo Công Thương

Mỗi lần về quê, lòng tôi lại nặng trĩu một cảm giác xót xa khó tả. Lần này, câu chuyện vụ hè thu khiến tôi không khỏi băn khoăn.

Ngồi bên tách cà phê vỉa hè miệt quê, anh hàng xóm người Khmer thế hệ n, giọng vẫn còn chút lơ lớ đặc trưng, kể với tôi trong tâm trạng không vui:

“Năm nay làm lúa lỗ nặng, mày ơi. Nhưng không làm thì mấy ổng kêu lên ‘hỏi thăm’.”

Tôi ngạc nhiên hỏi “mấy ổng” là ai. Anh thở dài: “Là cán bộ xã chớ ai. Bà con thôi.”

Tại sao lỗ?

Lí do thì quá rõ ràng và phũ phàng. Chi phí đầu tư cho một vụ hè thu gần như bằng, thậm chí vượt cả tiền bán lúa.

Anh chỉ tay ra ruộng, tính toán từng khoản một cách thiệt thòi.

Tôi ghi lại những con số để tính toán. Nhưng anh khoát tay nói: “tao tính rồi, mỗi công tao lỗ chừng 500 ngàn.”

■ Thu

Một công ruộng vụ hè thu, năng suất trung bình chỉ khoảng 700kg. Giá lúa hiện nay là 5.700 đồng/kg. Tính ra, người nông dân thu về chưa tới 4 triệu đồng một công.

Các bạn thử hình dung: Một kí lô lúa chỉ bán được chừng 5.700 đồng, chưa đủ tiền cho một tách cà phê (14.000 đồng), càng không đủ mua một dĩa cơm tấm (30.000 đồng).

Hạt lúa đã xót, mà giá lúa rẻ đến mức … xót ruột.

■ Chi

Còn chi phí thì cao ngất. Anh hàng xóm liệt kê rành rọt như thuộc lòng:

* Xới đất: 250 ngàn

* Trạt đất: 100 ngàn

* Xạ lúa: 100 ngàn

* Bơm nước: 320 ngàn

* Lúa giống: 15 kg x 18 = 270 ngàn

* Phân bón: 1,2 triệu đồng

* Thuốc trừ sâu: 1,4 triệu đồng

* Đắp bờ: 50 ngàn

* Dậm lúa: 100 ngàn

* Máy cắt: 450 ngàn

* Kéo lúa: 50 ngàn

* Xăng dầu: 300 ngàn

Tổng chi phí lên đến 4,62 triệu đồng cho một công ruộng.

Chưa kể công sức lao động của cả nhà.

■ Lỗ lã

Tính ra, mỗi công ruộng người nông dân lỗ khoảng 620.000 đồng.

Với 10 công ruộng, diện tích phổ biến của nhiều nhà ở miền Tây, họ lỗ hơn 6 triệu đồng chỉ trong một vụ.

Con số thực tế còn cao hơn nhiều vì chưa tính tiền công ngày công sức của vợ chồng, con cái.

Nhiều nông dân đã muốn bỏ vụ hè thu vì quá lỗ. Thế nhưng, chánh quyền địa phương, có lẽ chịu áp lực từ trên, phải “làm công tác tư tưởng”, vận động, thậm chí mời lên xã “nói chuyện” những ai có ý định không xuống giống.

Anh hàng xóm người Khmer nhìn tôi, giọng bức bối:

“Mấy ổng không có cách nào bảo đảm cho tao không lỗ, mà bắt tao phải làm. Làm để làm gì? Để tiếp tục lỗ sao?”

Câu hỏi của anh đơn giản nhưng quan trọng.

Và rồi, khi bị bịnh, những con người đó lại phải lên xe đò từ 10 giờ đêm, chạy suốt đêm để đến Bệnh viện Chợ Rẫy lúc 2 giờ sáng, ngồi xếp hàng chờ lấy số từ tờ mờ. Đợi đến 7 hay 8 giờ sáng mới được gặp bác sĩ, mỗi lần khám chỉ vỏn vẹn 2-3 phút, rồi ôm đơn thuốc hơn 2 triệu đồng về nhà.

Đó là cuộc sống của người nông dân miền Tây ngày hôm nay.,Họ là những người cần cù, chân chất nhứt, đang âm thầm gánh chịu nỗi đau thầm lặng của nghề nông. Họ cũng là những người làm ra hạt gạo cho cả nước và đem lại nhiều tỉ đôla qua xuất khẩu.

Trớ trêu thay, họ vẫn nghèo. Vẫn cực khổ. Và dường như, chưa ai tìm ra lối ra thực sự cho họ.

Nguyễn Văn Tuấn

06.04.2026

"NVT sanh ra và lớn lên ở Kiên Giang, nhưng nguyên quán Bình Định. Đến Úc ngày 26/1/1982 như là một thuyền nhân Miệt Vườn. Đã từng ở qua các trại tị nạn Budi (một làng chài), Songkhla và Panatnikhom ở miền nam Thái Lan vào năm 1981. Cuộc hành trình gian nan ở Thái Lan và cuộc sống ở Úc được ghi lại trong cuốn hồi ức Giấc Mơ Kangaroo đã xuất bản vào tháng 9/2025. Bản tiếng Anh Kangaroo Dreams phát hành tháng 12/2025. Là giáo sư Y khoa các trường UNSW, UTS và Notre Dame.

——

Tb: Ngay cả vụ Đông Xuân, tuy lời ~4 triệu đồng mỗi công, nhưng trừ tiền mướn đất và lao động gia đình thì chỉ còn 1 triệu đồng.

Dr. Vũ Thiện Đạm shares the news: another Tình Thương friend has departed.

      Vũ Thiện Đạm sent me a message asking whether Vinh had heard this news yet: “Ngô Thế Vinh passed away around April 2024 (at the age of 83, according to some sources from the overseas literary community; the family followed his wishes and did not hold a funeral.” (Grok xAI, March 12, 2026)

 

 

      Just recently, on a Thursday afternoon in the first week of March 2026, Vũ Thiện Đạm sent me a message with a note: “Vinh, remember to read the last part.” It was only a short conversation between Đạm and Grok — an xAI (x Artificial Intelligence) program created by Elon Musk, which many people praise as far superior to ChatGPT by OpenAI’s Sam Altman or Google’s Gemini by Sundar Pichai. Grok is considered powerful because it is directly connected to X (formerly the social network Twitter).

Before 1975, Vũ Thiện Đạm was my classmate at Saigon Medical School and also served as the treasurer of the Tình Thương Medical Students Magazine from its very first issue until its final one, when it was shut down by the government of General Nguyễn Cao Kỳ. Although Đạm held the title of treasurer, he never really knew anything about the accounting books or the editorial office’s expenses! Intelligent and academically gifted, with a somewhat heavy build, he was given a lifelong nickname by Nguyễn Thanh Bình — famous under the pen name Bát Sách — who humorously exaggerated his physique and called him “Đạm H.”

Đạm was very close to his friends in the Tình Thương editorial team, including Nguyễn Vĩnh Đức (RIP), the first editor-in-chief; Trần Xuân Dũng (RIP), the secretary general; as well as Trần Mộng Lâm, Nguyễn Thanh Bình, Đỗ Hữu Tước, and others. For Vũ Thiện Đạm, working on the magazine was mainly for fun, yet there was a time when he suffered an unexpected mishap simply while walking from his house to the editorial office.

Đạm’s house, at number 99, was just one townhouse away from the Tình Thương office on Nguyễn Bỉnh Khiêm Street, near the Saigon Radio Station. Reflecting on that period more than 40 years later, Vũ Thiện Đạm wrote an article in the Vietnamese  Physicians Association Bulletin in Canada, issue 184 (January 2010), titled “Some Memories of the Tình Thương Monthly.” Perhaps that was both the first and the last article ever written by the student journalist Vũ Thiện Đạm.

*

 

Left: the townhouse of Vũ Thiện Đạm at No. 99, one house away from No. 101; behind the bushes is the editorial office of Tình Thương at 103 Nguyễn Bỉnh Khiêm Street. Right: a photo taken in front of the Tình Thương editorial office; from left to right: Bùi Thế Hoành (RIP), Trang Châu, Ngô Thế Vinh, and Phạm Đình Vy (RIP). Two individuals held the most enduring positions and remained from the very first issue of Tình Thương to the last: Treasurer Vũ Thiện Đạm and Editor-in-Chief Phạm Đình Vy.

BS Vũ Thiện Đạm báo tin: Thêm một bạn Tình Thương đã ra đi

 

 Vũ Thiện Đạm gửi một tin nhắn hỏi tôi, Vinh đã biết tin này chưa? “Ngô Thế Vinh đã qua đời vào khoảng tháng 4 năm 2024 ở tuổi 83 theo một số nguồn tin từ cộng đồng văn học hải ngoại, gia đình thực hiện theo di nguyện không tổ chức tang lễ”. ( Grok xAI, 12.03.2026 )

 

 

 

      Chỉ mới đây thôi, vào một buổi chiều thứ Năm của tuần lễ đầu tháng Ba 2026, Vũ Thiện Đạm gửi cho tôi một tin nhắn với dặn dò: Vinh nhớ đọc đoạn cuối. Đó chỉ là buổi trò chuyện ngắn của Đạm với Grok – một chương trình xAI (x Artificial Intelligence) của Elon  Musk, được nhiều người khen là hơn xa ChatGPT OpenAI của Sam Altman hay Gemini Google của Sundar Pichai. Sở dĩ Grok mạnh vì kết nối trực tiếp với X (tức là mạng xã hội Twitter trước đây). 

NGƯỜI MINH HƯƠNG Ở ĐÔNG NAM Á

[Ming Loyalists in Southeast Asia Claudine Salmon]
Nguyễn Duy Chính dịch




Khi tìm hiểu về những làn sóng di cư xuống vùng Đông Nam Á, chúng ta thường tập trung vào những người được gọi là Minh hương đi thuyền xuống phía nam định cư ở rải rác nhiều khu vực mà chủ yếu là Hội An ở miền trung và Biên Hoà, Mỹ Tho ở phía nam. Ngay trong biên khảo khá công phu của Claudine Salmon, tác giả cũng chỉ hạn chế vào một số khu vực mà người di cư đến nguyên thuỷ là những người dân Trung Hoa chạy trốn không muốn sống dưới sự cai trị của người Mãn Châu nên đã dùng thuyền chạy xuống phía nam, một số sang nước ta, một số khác kết hợp thành những cộng đồng ở Batavia, Malacca, Banteng, Hà Tiên …


Thực ra, việc những người Trung Hoa di cư ra bên ngoài có rất nhiều nguyên nhân – sau khi cái khởi nguyên là yếu tố chính trị thì tiếp theo lại có những lý do khác phức tạp hơn nhiều. Họ xuống phía nam khi mà vùng đất rộng lớn này vẫn trong hoàn cảnh sứ quân cát cứ, mỗi lãnh chúa làm chủ một phương khiến cho tình hình có những sức bật mới, đóng góp không nhỏ và việc tạo ra những nhân vật lịch sử mà vai trò của cộng đồng di cư sách vở không mấy khi đề cập đến. Việc tường thuật lịch sử như một dòng sông có sẵn thực ra chưa hẳn như vậy. Những dòng nước tuỳ theo địa hình mà biến chuyển và trên con đường của nó lại được tiếp sức bởi những dòng suối, những trận mưa nhưng ít khi được ghi nhận.

Đầu thế kỷ XVIII, Mạc Cửu khai khẩn trấn Hà Tiên đồng thời người nước ta cũng vào vùng Đồng Nai khai khẩn. Tuy trên danh nghĩa, họ Mạc thần phục nước ta nhưng vẫn sinh hoạt như một tiểu quốc tự trị. Họ cũng liên lạc với nhà Thanh qua các văn thư của Tông Đức Hầu Mạc Sĩ Lân (tức Mạc Thiên Tứ) nhưng nhà Thanh cũng vẫn công nhận đất Hà Tiên thuộc về An Nam.

THIÊN ÐỊA HỘI _ Nguyễn Duy Chính

 

Nghi lễ gia nhập Thiên Địa Hội

(A Picture History of Singapore p..20)


Bài viết này vốn dĩ định dùng làm phụ lục cho bản dịch Lộc Đỉnh Ký của Kim Dung nhưng vì một lý do ngoài ý muốn nên sau năm chương đầu chúng tôi không dịch tiếp. Một số bài viết khác về cuối đời Minh đầu đời Thanh như Thanh Binh Nhập Quan, Vụ Án Minh Sử, Hoạn Quan, Hương Phi … với cùng mục đích đã được in trong các tập hợp Núi Xanh Nay Vẫn Đó, Vó Ngựa và Cánh Cung[1]. Chính vì thế, thiên khảo cứu nhỏ này chủ yếu là để đọc khi nhàn tản vui chơi, không mang một mục tiêu cụ thể nào.

Bang hội và giáo phái xuất hiện trong tác phẩm của Kim Dung hoàn toàn là tiểu thuyết (fictional), không giống sự thật. Trên thực tế, những đoàn thể đó sinh hoạt mang tính tương trợ nhưng khi hoạt động như một xã hội bí mật thì lại đầy rẫy tội ác không có gì đáng cho chúng ta ca ngợi cả.

Về văn hiến, sách vở ghi chép hoạt động của họ cũng thực hư lẫn lộn và băng đảng vốn chống lại triều đình nên luôn luôn là những người ngoài vòng pháp luật cần phải diệt trừ. Tuy bộ truyện Lộc Đỉnh Ký miêu tả Thiên Địa Hội như một tập thể ái quốc đáng khâm phục nhưng thực tế như thế nào cũng còn phải tìm hiểu thêm. Trong hai ba thế kỷ vừa qua, không phải chỉ ở Trung Hoa mà ở nơi khác cũng có nhiều tổ chức cách mạng hoạt động không khác gì băng đảng. Ảnh hưởng của bang hội khiến cho người bản xứ ở những nơi họ hoạt động cũng sao chép lại một số định chế họ mang tới. Thật khó cho chúng ta khi nhiều tổ chức khởi đầu bất hợp pháp những về sau lại biến thành đoàn thể cách mạng mà ranh giới giữa hoạt động băng đảng và đấu tranh không có gì rõ rệt. Chính vì thế, việc điều chỉnh để từ những hoạt động mang tính “thảo khấu” sang thành một cơ cấu “điếu dân phạt tội” dễ gây tranh cãi khi phải phân chia giữa chính và tà. Có những tổ chức lúc đầu là giặc cướp, sau lại thành anh hùng và cũng có những đoàn thể khởi đầu với mục tiêu cao cả nhưng rồi sau lại thành hắc đạo.

Một điểm đáng quan tâm là Thiên Địa Hội được coi như một tổ chức với chủ trương “Phản Thanh phục Minh” nghĩa là với một mục tiêu chính trị rõ rệt. Tuy nhiên, khi đi sâu vào những hoạt động của họ, chúng ta lại thấy nó bắt rễ từ một quá khứ sâu xa hơn và được tổng hợp trong nhiều hình thái không liên quan gì đến cái ý nghĩa nguyên thuỷ đó. Lực lượng của họ phần chính yếu là do các hoạt động hải dương, nói trắng ra là những hoạt động buôn bán, bảo tiêu và nhiều hình thức bất hợp pháp khác.

Ở trên bộ, những hoạt động lại mang hình thức hội đảng Lương Sơn Bạc có khi lên đến hàng vạn người như Thiêm Địa Hội[2] ở Quảng Đông đời Gia Khánh. Rồi những băng đảng xã hội bán bí mật tại thành thị càng làm sự phân biệt thêm khó khăn. Chính vì thế, nếu tính về hoạt động lan toả của họ, sinh hoạt hội đảng không chỉ thu hẹp trong những hiện tượng chống lại người Mãn Châu đầu đời Thanh mà kéo dài qua nhiều thời kỳ khác, nhiều khu vực có người Hoa di cư đến. Nghiên cứu về sinh hoạt của các nhóm dân di cư không thể chỉ một bài viết nhưng cần những biên khảo sâu rộng hơn.

Câu chuyện chiếc mũ xanh _ Phan Văn Huấn

                                                        

                                                                 

 Chiếc Mũ Xanh màu lá cây rừng (trái), Phù hiệu Liên Đoàn 81 Biệt Cách Nhảy Dù (phải) 

 

Mỗi Quân nhân đều tự hào với màu cờ sắc áo của đơn vị mình. Binh chủng Nhảy Dù (ND) với chiếc Mũ Ðỏ, Thủy Quân Lục Chiến (TQLC) Mũ Xanh màu nước biển, Biệt Ðộng Quân (BÐQ) Mũ Nâu, Thiết Giáp (TG) Mũ Ðen, và Lực Lượng Ðặc Biệt (LLÐB) hãnh diện với chiếc Mũ Xanh màu lá cây rừng (Green Beret), v.v... Ðối với các đơn vị tác chiến, nhất là các đơn vị Tổng trừ bị thì niềm kiêu hãnh này đã là chất xúc tác mạnh mẽ nâng cao tinh thần chiến đấu của đơn vị. Sau đây là câu chuyện của chiếc mũ mầu Xanh lá cây rừng (The Green Beret) LLÐBVN. 

Giới thiệu kênh YouTube “Đọc truyện chọn lọc"

 

Tôi gặp anh Trần Hưng Việt ở Little Saigon, California. Anh đến từ Brisbane Úc châu, thuộc thế hệ du học sinh Colombo (những học sinh xuất sắc được gởi đi du học trước 1975). Tôi được biết anh mới làm một kênh YouTube chuyên đọc sách. www.youtube.com/@Đọctruyệnchọnlọc

Gần đây, anh giới thiệu truyện ngắn “Em Tôi” của nhà văn Phan Nhật Nam, một tác phẩm khiến nhiều người xúc động. Và rồi anh chọn Chương 4 trong cuốn hồi ức “Giấc mơ Kangaroo” của GS Nguyễn Văn Tuấn để giới thiệu về những tháng ngày khó quên trong trại tị nạn Songkhla, Thái Lan. Những câu chuyện buồn về người Việt hành hung, ăn hiếp lẫn nhau, về nạn tham ô len lỏi trong trại. Đó là những điều ai đã từng trải qua đều cảm nhận trong đau buồn nhưng họ thường giấu kín trong tâm tưởng. 

Và mới đây, Anh Trần Hưng Việt và Cô Mỹ Dung giới thiệu bài "Con Đường Sách Sài Gòn và Câu chuyện Đốt sách" đã được đăng trên trang mạng của đài VOA 22/02/2018.  

https://www.voatiengviet.com/a/ngo-the-vinh-duong-sach-phan-nhat-nam/4264761.html

Giọng đọc của Anh và Cô Mỹ Dung nhẹ nhàng và truyền cảm, tiêu biểu cho miền Nam. Cảm ơn anh Trần Hưng Việt và Cô Mỹ Dung đã mang những trang sách đến gần với mọi người.