Mekong: 'Việt Nam sai lầm từ 1995'?

Trả lời một báo Việt Nam, bác sỹ Ngô Thế Vinh, tác giả các cuốn sách nghiên cứu về dòng Mekong, nói năm 1995, chính phủ Việt Nam đã phạm một sai lầm chiến lược về ngoại giao liên quan đến dòng sông này.

Trong bài phỏng vấn đăng trên trang Người Đô Thị hôm 15/05/2016, ông Ngô Thế Vinh nói:

"Đại diện Việt Nam đặt bút ký vào Hiệp định Mekong 1995 là Ngoại trưởng Nguyễn Mạnh Cầm với chấp nhận một thay đổi cơ bản trong hiệp ước mới: thay vì như trước, mỗi hội viên trong Ủy ban sông Mekong (1957) có quyền phủ quyết bất cứ một dự án nào bị coi là có ảnh hưởng tác hại tới dòng chính sông Mekong, nay theo nội quy mới (1995), không một quốc gia nào có quyền phủ quyết."

An interview with Ngô Thế Vinh Author of “The Nine Dragons Drained Dry – The East Sea in Turmoil”

By reporter Lê Quỳnh, “Báo Người Đô Thị”

 Crossing the Tonle Sap Lake on the way to the Tonle Sap Biosphere Reserve [source: Ngô Thế Vinh’s private collection]

[1] Lê Quỳnh – Doctor Vinh, 17 years have gone by, with the countless experience you have personally gone through, you painted a real and harrowing picture concerning the ongoing catastrophic impacts caused by the hydrolelectric dams on the livelihood of the inhabitants of the Mekong River Basin.  To this day, this is still the case. We can say that, very early on, you have entertained extremely perceptive and foreboding observations  on those impacts from the dams on the Mekong’s current in general and Mekong River Delta in particular. What are your thoughts on the present situation? 

Vũ khí giải cứu Mekong: chất xám và tiếng nói

LTS. Gần 20 năm tâm huyết với các vấn đề trên dòng Mekong cũng như đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), bác sĩ Ngô Thế Vinh không chỉ là một nhà văn với hai tác phẩm Cửu Long cạn dòng, Biển Đông dậy sóng và Mekong – dòng sông nghẽn mạch, ông còn là một nhà hoạt động môi trường bền bỉ.  Người Đô Thị có cuộc phỏng vấn với ông Ngô Thế Vinh về các vấn đề nóng bỏng hiện nay trên dòng Mekong và ĐBSCL.  

VANG BÓNG MỘT THỜI MIỀN TÂY MÙA NƯỚC NỔI

Mùa Mưa như một trận mưa liền

Châu thổ mang mang trời nước sát

                                Tô Thuỳ Yên

Gửi Nhóm Bạn Cửu Long

NGÔ THẾ VINH

MÙA NƯỚC NỔI NƠI ĐBSCL

     Như nhịp điệu ngàn năm của con sông Mekong, hệ sinh thái vùng châu thổ sông Cửu Long được cân bằng một cách tự nhiên với "mùa nước nổi" và "mùa nước giựt".  

     Ngày xưa, cũng chỉ cách đây hơn 300 năm thôi, các thế hệ tiền nhân thời kỳ Nam Tiến, khi mới đến khai phá vùng ĐBSCL cũng giống như những người Khmer tới trước, thường chọn sống lập nghiệp trên các khu đất cao hay còn gọi là “đất giồng” nên đến "mùa nước nổi", cho dù những cánh đồng thẳng cánh cò bay biến thành biển nước mênh mông, nhưng các khu đất giồng vẫn là vùng cư trú an toàn cho người dân và cả các loài rắn. Theo anh Dohamide Đỗ Hải Minh, một học giả gốc người Chăm, một cây bút quen thuộc của báo Bách Khoa trước 1975, sinh ra và lớn lên ở miệt Hậu Giang Châu Đốc rất am tường về hệ sinh thái Đồng Bằng Sông Cửu Long, thì trong bao thập niên qua, người dân Miền Tây đã quen sống với ngập lụt hàng năm, hay còn gọi là mùa nước nổi, như một hiện tượng thiên nhiên đến đều đặn theo chu kỳ. Sau này do dân số gia tăng, không còn đủ các khu "đất giồng" nên những di dân mới tới phải chọn định cư ngay trên những vùng đất mà họ có thể canh tác. Và để thích nghi, nhà cửa dọc hai bên sông rạch được cất theo kiểu nhà sàn, với chiều cao các cây cột sàn được tính toán sao cho đến mùa nước nổi, con nước đổ về không ngập đến sàn nhà.

PHÙNG NGUYỄN NEVER BID HIS FAREWELL

The only certainty in this life is uncertainty

To the editorial staff of Da Màu

And the friends of Phùng Nguyễn

PHÙNG NGUYỄN’S BIOGRAPHY

Phùng Nguyễn’s given name is Nguyễn Đức Phùng. Born in 1950 at Quảng Nam, he is the oldest child of a large family. After he finished elementary school in his village, in 1961, Nguyễn Đức Phùng successfully passed the admission test to the 6^th grade at Trần Quý Cáp junior high school in Hội An. Three years later, he moved to Saigon with his family.

     There was a very important period in his life that Phùng Nguyễn did not mention in his biography.  It was the time he served in the ARVN / Army of the Republic of Vietam in 1968 at the age of eighteen.  He was wounded in the war and discharged from the military prior to 1975. In this author’s view, the years he was in uniform, though brief, left a deep mark in his literary career.

HOÀNG NGỌC BIÊN VỚI CON ĐƯỜNG TIỂU THUYẾT MỚI VÀ THỜI GIAN TÌM THẤY LẠI

"Thiên đường thật là những thiên đường đã mất."

"Les vrais paradis sont les paradis qu'on a perdus"

                          Marcel Proust, Le Temps retrouvé

Hình 1: Hoàng Ngọc Biên và Ngô Thế Vinh trong garage sách

San Jose 02-05-2008 [photo by Nguyễn Xuân Hoàng]

     

TIỂU SỬ HOÀNG NGỌC BIÊN

      Hoàng Ngọc Biên, tên thật cũng là bút hiệu, sinh ngày 18 tháng 1 năm 1938, làng Bích Khê, Phủ Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Học sinh trường Thánh Mẫu Teresa Quảng Trị. 1942, theo cha chuyển sở làm, cả gia đình vô Huế, sống ở Vĩ Dạ mấy năm, sau đó lại theo cha vào Tourane / Đà Nẵng một năm rồi trở ra Quảng Trị. Năm 1950 "du học" Huế. Năm 1952, trở về Quảng Trị học tiếp trung học.

NGUYỄN MẠNH TRINH nói chuyện với nhà văn NGÔ THẾ VINH về tác phẩm CỬU LONG CẠN DÒNG BIỂN ĐÔNG DẬY SÓNG

Nguyễn Mạnh Trinh (NMT)_ Nhà Xuất Bản Văn Nghệ vừa cho phát hành một tác phẩm mới của anh, xin anh cho biết một vài chi tiết về cuốn sách?

Ngô Thế Vinh (NTV)_ Cửu Long Cạn Dòng Biển Đông Dậy Sóng là tiêu đề của một chương sách được chọn làm tên của tác phẩm cũng là 2 chủ đề chính của cuốn sách. Sách dày 648 trang với bản đồ và hình ảnh và là một dữ kiện tiểu thuyết hay tiểu thuyết tư liệu. 

NMT_ Theo lời dẫn nhập Cửu Long Cạn Dòng Biển Đông Dậy Sóng là một dữ kiện tiểu thuyết, danh xưng này có vẻ lạ xin anh giải thích.

NTV_ Tiểu thuyết được định nghĩa như sản phẩm của tưởng tượng nhưng ở chừng mực nào đó vẫn phản ánh thực tại cuộc sống. Trong dữ kiện tiểu thuyết tuy phần hư cấu chiếm một tỷ lệ thứ yếu nhưng không thể thiếu để chuyên chở những sự kiện đầy ắp từ cuộc sống mà người viết muốn đưa vào tác phẩm bằng không thì cuốn sách trở thành 1 tài liệu biên khảo. 

Faction  là một từ nghe có vẻ lạ nhưng không hoàn toàn mới, là một thuật ngữ  ngắn gọn và ý nghĩa cô đọng trong tiếng Anh gồm kết hợp hai chữ  fact & fiction. Faction có thể tạm dịch là dữ kiện tiểu thuyết hay tiểu thuyết tư liệu (1) là một thể loại văn học hay phim ảnh vận dụng người thật, việc thật mà cứ như là hư cấu; hay nói một cách khác là dùng người thật, việc thật như thành tố thiết yếu trong việc hình thành tác phẩm dưới dạng tiểu thuyết; (2) công trình văn học hay điện ảnh trong đó là một trộn lẫn dữ kiện và hư cấu. Là kỹ thuật viết đã được các tác giả vận dụng từ bao thập niên rồi.  Điển hình như James A. Michener, tiểu thuyết gia Mỹ đã  thể hiện kỹ thuật viết này qua nhiều tác phẩm đồ sộ như  Hawaii, Texas, Alaska, Mexico, Caribbean, ... đầy ắp những tư liệu về lịch sử  địa lý và nhân văn như kết quả của những nỗ lực bền bỉ tra cứu và khai quật, chỉ có phần hư cấu là nhân vật dẫn dắt người đọc qua xuyên suốt của tác phẩm! Nếu có dịp lên Alaska, anh có thể tới thăm một căn nhà nhỏ bình dị như mọi căn nhà khác nhưng đã trở thành một tụ điểm du lịch vì đó là nơi Michener đã tới để sống và viết tác phẩm đồ sộ về lịch sử Alaska từ  thời hoang sơ tới hiện đại - như một tiểu thuyết tư liệu...