BS NGUYỄN VĂN QUÝ
Thời gian thấm thoắt trôi qua. Hơn nửa thế kỷ đã lùi xa kể từ Mùa Hè Đỏ Lửa 1972. Những vết thương năm xưa đã khép miệng, nhưng ký ức về những ngày sống chết nơi chiến trường An Lộc vẫn còn nguyên trong tâm trí những người từng đi qua lửa đạn.
Hơn hai mươi năm trước, khi NHẬT KÝ AN LỘC lần đầu ra mắt độc giả vào năm 2002, một ngàn bản in đã nhanh chóng được đón nhận. Cuốn sách ban đầu chỉ xuất phát từ một ý nguyện giản dị: ghi lại cho gia đình biết những gì tôi đã trải qua nơi tiền tuyến. Nhưng sự đồng cảm của độc giả đã vượt ngoài mong đợi. Nhiều bạn bè, người quen sau khi đọc sách mới ngạc nhiên nhận ra những góc khuất tâm hồn và những tình cảm vốn ẩn sau vẻ ngoài kín đáo, ít nói của một bác sĩ giải phẫu dã chiến.
Theo thời gian, Nhà xuất bản Văn Nghệ đóng cửa, bản thảo điện tử cũng bị thất lạc. Cuốn sách sau đó được scan và lưu truyền dưới dạng PDF, rồi được thu âm thành audiobook trên YouTube, phần lớn không có sự đồng ý của tác giả. Dẫu vậy, bằng một con đường ngoài dự liệu, Nhật Ký An Lộc vẫn tiếp tục đến với những lớp độc giả mới.
Năm 2021, một nhóm cựu học sinh Chu Văn An, ra trường trước năm 1975, đã liên lạc xin phép đánh máy lại toàn bộ tác phẩm từ bản in, với dự tính tái bản nhân kỷ niệm 50 năm trận An Lộc (1972–2022). Dự định ấy sau cùng không thành, một phần vì sách đã được phổ biến khá rộng trên mạng, phần khác vì trong thời đại kỹ thuật số, thói quen đọc và mua sách giấy cũng đã thay đổi nhiều.
Mới đây, sự xuất hiện trở lại của một cuộc phỏng vấn thực hiện cách nay khoảng mười lăm năm đã bất ngờ khơi dậy nhiều ký ức. Khi ấy, một phóng viên Đài Truyền hình Dân Sinh từ San Jose xuống Orange County gặp tôi để tìm hiểu thêm về những ngày đêm tại Bệnh viện Tiểu khu Bình Long trong thời gian An Lộc bị tấn công và bao vây. Cuộc trò chuyện được phổ biến trở lại đã khiến nhiều bạn bè, đồng nghiệp nhớ về một thời lửa đạn, đồng thời khơi lại ý định đưa cuốn sách trở về với người đọc.
Trong lần tái bản này, tôi đặc biệt cảm ơn Bác sĩ Ngô Thế Vinh, một bác sĩ quân y, nhà văn và người nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực môi sinh, đã khuyến khích và tiếp thêm động lực cho tôi. Chính anh, từ bản in đầu tiên, đã đề nghị đổi tên bản thảo từ Bệnh Viện Tiểu Khu Bình Long thành NHẬT KÝ AN LỘC: 86 Ngày của Một Bác Sĩ Giải Phẫu tại Mặt Trận. Nhan đề ấy không chỉ giúp cuốn sách đến gần người đọc hơn mà còn nói lên khá đầy đủ hoàn cảnh đặc biệt của những trang nhật ký này. Với kinh nghiệm của một bác sĩ quân y cùng thế hệ, anh cũng chia sẻ sâu sắc những giới hạn, trách nhiệm và nỗi day dứt của người thầy thuốc giữa chiến trường.
Bác sĩ Ngô Thế Vinh còn vận động sự hỗ trợ của Viet Ecology Press (VEP) và nhóm bạn Tập San Y Sĩ Canada (TSYS), do Bác sĩ Thân Trọng An chủ bút. Các thân hữu VEP và TSYS đã nhiệt tình đảm nhận chi phí trình bày, thiết kế bìa và xuất bản với phương thức in theo nhu cầu (Print on Demand), nhờ đó cuốn sách có thể được lưu trữ và tiếp tục phát hành lâu dài.
Vì VEP và TSYS đều hoạt động trên tinh thần phi lợi nhuận, tôi đồng ý cho tái bản với một đề nghị: toàn bộ lợi nhuận từ việc bán sách, nếu có, sẽ được đóng góp vào quỹ hỗ trợ các Thương Phế Binh Việt Nam Cộng Hòa hiện còn gặp nhiều khó khăn tại quê nhà.
Trận An Lộc đã lùi xa, nhưng tình đồng đội, nghĩa đồng bào và giá trị nhân bản của sự sống vẫn còn đó. Năm mươi bốn năm nhìn lại, tôi xem những trang nhật ký này trước hết như chứng từ của một bác sĩ trẻ sống giữa một thành phố bị bao vây, ngày đêm đối diện với thương tích, cái chết và giới hạn của khả năng cứu người.
Tôi giữ nguyên những trang viết ấy, kể cả những xúc động và nhận định của một người trẻ trong hoàn cảnh lúc bấy giờ, bởi chính dấu ấn của thời điểm đã làm nên giá trị của một chứng từ. Lần tái bản này vì thế không chỉ nhằm đưa một cuốn sách cũ trở lại với người đọc, mà còn để lưu giữ và chuyển trao một phần ký ức.
Tôi mong những thế hệ không trải qua chiến tranh, khi đọc NHẬT KÝ AN LỘC, sẽ hiểu thêm rằng phía sau mỗi trận đánh, mỗi địa danh và mỗi con số thương vong, bao giờ cũng là những con người cụ thể, với nỗi đau, tình thương, lòng can đảm và một sự sống cần được gìn giữ.
BS Nguyễn Văn Quý,
California tháng 9, 2026
